36 yaşında IVF'e başladığımızda, eşimle bazen fısıldayarak, bazen şaka yollu söylüyorduk: "Bir seferde ikiz olsa ne güzel olur." Aramızda hiç tartışmadığımız bir gerçek vardı — ikimiz de geç gebelik yaşıyorduk (ben 36, eşim 39), bir çocukla yetinmeyecektik, en kısa zamanda ikinciyi de istiyorduk. İkiz doğum, bu hayalin tek hamlede gerçekleşmesi olurdu.
İlk danışmamda doktoruma bu düşüncemi söyledim. Sakin bir tonla dinlendi, notlar aldı. Sonra açıklamaya başladı.
"Bence bu isteğinizi anlıyorum. Çok yaygın. Ama rakamlar şöyle:" dedi ve ekranda bir tablo açtı.
- İkiz gebelik riskleri (IVF'te tek embriyo ile karşılaştırıldığında):
- Erken doğum riski: 6-8 kat daha yüksek (%50'ye yakın)
- Düşük doğum ağırlığı: 3-4 kat
- Anne preeklampsi: 3 kat
- Anne gestasyonel diyabet: 2 kat
- Bebek yoğun bakım ihtiyacı: 6 kat
- Serebral palsi: 4 kat
- Anne postpartum hemoraji riski: 2 kat
Bu rakamlar ortaya konduğunda "ikiz ne güzel" düşüncem birdenbire çok daha karmaşık bir matematiğe dönüştü. Doktor devam etti:
"Eğer iki embriyo transfer edersek, olası sonuçlar şunlar:
- İkisi de implante olur → ikiz gebelik (~%25-30 bu yaşta)
- Biri implante olur → tek gebelik (~%35-40)
- İkisi de implante olmaz → başarısız (~%30-35)
Ama eğer tek bir yüksek kaliteli embriyo transfer edersek:
- İmplante olur → tek gebelik (~%40-45)
- Olmaz → başarısız (~%55-60)
Yani 'iki embriyo transfer edersem daha yüksek başarı şansım olur' yanılgısı var. İki embriyo çok az daha yüksek başarı sunar, ama ciddi çoğul gebelik riski getirir."
Bunları ilk duyduğumda içten kızdım. "Ama ikiz olursa sorun olsaydı neden bu kadar çok insanın ikizleri sağlıklı?" diye sordum. Doktor, "Çoğu sağlıklı, evet. Ama anneniz ve bebeğinizin risk profilinde ikiz her zaman daha yüksek risk. Bu matematik değişmez."
PGT-A yaptık bu siklusta (yaşım nedeniyle doktor önerdi). 9 blastokist biyopsi, 3 ötploid çıktı. "İyi bir sonuç" dedi doktor. "Şimdi tek mi çift mi?" sorusu masaya yeniden geldi.
Eşimle ev yolunda konuştuk. Arabada bir iki dakika sessizlik oldu. Sonra o söze başladı: "Ben seni ikiz gebelik riskine sokmak istemem. İkinci embriyoyu sonra kullanabiliriz. Hazırsak iki yıl sonra kardeş için."
O an bana düşündürdü. Ben ikiz istiyordum çünkü "IVF'ten kaçmak istiyordum" — ikinci kez sürece girmek korkutuyordu. Ama bu korku benim hamile kalacağım bebek(ler)in sağlığından önemli değildi. Eşimin gözünden bakınca benim için endişelendiğini anladım.
Tek embriyo transferi kararı verdik. 4AA ötploid blastokisti seçtik. Transfer günü, sadece bir tane küçük beyaz nokta ekranda gördüm — ama bu sefer içimde bir rahatlama vardı. Doğrunun, kolay olmayanı seçtiğimi biliyordum.
Gebelik tek bir bebek ile başladı. 11. haftada Down sendromu NIPT taraması negatif (PGT-A ile zaten bekleniyordu). 20. hafta anatomik ultrasonu güzel. 32 haftada doktor, "Bebeğiniz standart büyüyor, bir yorum yapmam gerekirse 'mükemmel' derim" dedi.
- haftada doğal doğumla sağlıklı bir oğul dünyaya geldi — 3,420 gram. Doğum 8 saat sürdü, komplikasyonsuz. Doğumdan sonra kendime yaşadıklarımı sordum: "Ya ikiz olsaydı?" Kim bilir, erken doğum mu, küvöz mü, hastane yatış mı olurdu. Belki tamamen sağlıklı olurdu ama olası riskleri bile bile iki bebek taşımaya kalkmak, geriye dönüp baktığımda yanlış bir seçim olurdu.
İkinci donmuş embriyomuzu 2 yıl sonra kullanacağız. Oğlum 2 yaşına gelince kardeş planlaması iyi olur. Şimdi bir yaşında.
Öğrendiklerimi paylaşmak isterim:
- İkiz gebelik istemek yaygın ama risk çok yüksek. Erken doğum, düşük doğum ağırlığı, preeklampsi — bunlar gerçek sorunlar.
- Tek embriyo transferi (eSET) altın standarttır. Özellikle PGT-A ötploid embriyolarda, başarı oranları tek yüksek. Çift embriyo sadece marjinal artış sağlar.
- Kalan embriyolar dondurulabilir. Kardeş için gelecekteki siklus hem ekonomik hem daha güvenli.
- Doktorunuzu dinleyin. Bana başta itiraz ettiğim bilgiler aslında beni koruyordu.
- Partnerinizin perspektifi kıymetli. Eşim benim için endişelendi, bu sevgiydi.
- "Mümkün olduğunca çok" her zaman en iyi strateji değildir. "Doğru miktar" önemli.
Bir bebeğim var. Yakında ikincisi olacak. Sağlıklı gebelik ve sağlıklı bebek — bana fazla geliyor. İkiz hayalim unutuldu; onun yerine akıllı ve sağlıklı bir aile planı duruyor. Bu bana yeter.