Asherman Sendromu Nedir?
Asherman sendromu, uterusun iç duvarının (endometrium) yapışıklıklar (sineşiler) sonucu yapışması ve kavitenin kısmen veya tamamen kapanmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Bazal endometrial tabakanın travmatik hasarı sonucu oluşur. Hasar, rejenerasyon kapasitesini kaybeden bir bazal hücreler katmanına yol açar; fibröz bantlar gelişir.
Risk Faktörleri
- Postpartum küretaj (en yüksek risk, özellikle ilk 2-4 hafta içinde)
- Septik abortus sonrası küretaj
- Missed abortus küretajları
- Sezaryen sonrası endometrial travma
- Miyomektomi (kaviteye giren)
- Pelvik tüberküloz
- Histeroskopik rezeksiyonlar (kötü teknik)
- Endometrial ablasyon (mizansken yan etki)
Hızlı Not
- Asherman uterin duvarda yapışıklıklar demektir.
- En sık postpartum küretaj sonrası görülür.
- Histeroskopik adezyolizis tedavi seçimidir.
Klinik Tablo
Tipik Bulgular
- Hipomenore: Adet miktarında belirgin azalma.
- Amenore: Adet kesilmesi (kavite tamamen kapalıysa).
- Dismenore: Ağrılı adet (çıkışı engellenmiş kan).
- İnfertilite: Sperm transportu ve implantasyon engellenir.
- Tekrarlayan gebelik kaybı: Yeterli endometrium yoksa implantasyon başarısız olur.
- Ektopik gebelik riskinde artış
Bazı olgular (hafif adezyon) asemptomatik olabilir.
Tanı
Anamnez
- Küretaj, postpartum komplikasyon, histeroskopi öyküsü
- Adet değişiklikleri
Görüntüleme
1. Histerosalpingografi (HSG):
- Kavitede dolum defektleri
- Bantlı görünüm
- Yalnız tek taraflı kavite
- (Bkz: /blog/hsg-tup-filmi-ne-beklemeli)
2. Sonohisterografi (SIS):
- Kavitede yapışıklıklar net görülebilir
- Endometrium incelmesi değerlendirilebilir
3. Transvajinal USG:
- Endometrial ince çizgi, kavite daralması
- 3D USG daha ayrıntılı
4. Histeroskopi (altın standart):
- Yapışıklığın tipi, yaygınlığı, yoğunluğu direkt görülür
- Hem tanı hem tedavi
Sınıflandırma (March, ESGE)
- Hafif: İnce film benzeri yapışıklıklar, <%25 kavite
- Orta: Fibröz yapışıklıklar, %25-75 kavite
- Ağır: Sık ve yoğun yapışıklıklar, >%75 kavite, bazen tüp ostiumları kapalı
Tedavi
Histeroskopik Adezyolizis
- Genel veya bölgesel anestezi altında
- Makas, koter veya rezektoskop ile yapışıklıklar kesilir
- Hafif olgularda tek seansta çözüm
- Ağır olgularda birden fazla seans gerekebilir
Ameliyat Sonrası Tekrarlamayı Önleme
-
Mekanik bariyer:
- Foley kateter (7-10 gün)
- IUD
- Antiadezyon jeli (hyaluronan bazlı)
- Balon stent
-
Endometrial rejenerasyon:
- Yüksek doz östrojen (2-4 mg/gün, 30-40 gün)
- Sonrasında progesteron ile adet indüksiyonu
-
Kontrol histeroskopi:
- 2-3 ay sonra "second-look" histeroskopi
- Yeni yapışıklık varsa kesim
-
Yenilikçi yaklaşımlar:
- Otolog platelet-rich plasma (PRP) endometrium içine
- Mezenkimal kök hücre tedavileri (araştırma aşamasında)
Tedavi Sonrası Sonuçlar
Adet Düzeni
- Hafif olguların %90'ında normalleşir
- Orta olguların %60-80'inde iyileşir
- Ağır olgularda sonuç daha değişken
Gebelik Oranları
- Hafif: Spontan veya IUI ile %70-90 gebelik
- Orta: %40-65
- Ağır: %20-40
- IVF gerekirse: Endometrium kalınlığı yeterli değilse transfer ertelenebilir
IVF ve Asherman
Asherman tedavisi sonrası IVF düşünüyorsanız:
- Endometrium kalınlığı ≥7 mm hedeflenir
- Kronik endometrit araştırılmalı (Bkz: /blog/kronik-endometrit-tani-tedavi)
- FET protokolü genellikle tercih edilir
- Östrojen desteği yüksek doz ve uzun süreli olabilir
- Transfer öncesi kavite kontrolü
- Tek embriyo transferi tercih edilir
Gebelik Komplikasyonları
Asherman sonrası gebelikte:
- Plasenta akreta/inkreta: Bazal tabaka hasarlıysa yerleşme anomalileri
- Preterm doğum
- Intrauterin büyüme geriliği
- Plasenta previa
Bu nedenle yüksek riskli gebelik takibi yapılır.
Önleme
- Postpartum ve postabortiyon küretajlardan kaçınma; gerekirse vakum aspirasyon tercihi, ilaç ile medikal tahliye
- Küretajın mümkünse USG eşliğinde yapılması
- Postpartum küretaj gerekirse 4. haftadan sonraya planlama (acil gerek yoksa)
- Enfeksiyonların erken tedavisi
- Histeroskopik cerrahide atravmatik teknik
Duygusal Destek
Tekrarlayan kayıplar ve uzayan tedavi süreci ciddi psikolojik yük oluşturur. Destek grupları, terapi ve çift desteği değerlidir (Bkz: /blog/basarisiz-ivf-sonrasi-duygusal-yonetim).
Yanlış Bilinenler
- "Adet düzelirse sorun çözülür": Kavite anatomisi ve endometrium kalitesi ayrıca değerlendirilmelidir.
- "Bir seansta her şey biter": Ağır olgularda çoklu seans gerekebilir.
- "Her hastaya PRP gerekir": Araştırma verisi umut vericidir ancak rutin standart değildir.
- "Gebe kalmak imkânsız": Hafif-orta olgularda yüksek başarı.
Özet
Asherman sendromu, tedavi edilebilir ancak önlenmesi çok daha kolay bir durumdur. Postpartum küretajdan kaçınma, atravmatik cerrahi teknik ve erken enfeksiyon tedavisi en etkili koruyucu önlemlerdir. Tanı konulduğunda histeroskopik adezyolizis ve sonraki tekrarlamayı önleyici önlemler ile başarı yüksektir. Ağır olgular için multidispliner yaklaşım, deneyimli merkez ve sabır gerekir. IVF öncesi ve sonrasında hasta, gebelik komplikasyonları yönünden yakından takip edilmelidir.