LH Hormonu Nedir?
Lüteinleştirici Hormon (LH), ön hipofiz bezinden pulsatil olarak salgılanan bir glikoprotein hormondur. FSH ile birlikte gonadotropin ailesine ait olup GnRH'nin uyarısıyla üretilir.
Kadınlarda LH'nin Görevleri
- Foliküler fazda teka hücrelerini uyararak androjen üretimini sağlar; bu androjenler granuloza hücrelerinde estradiole dönüştürülür.
- Siklus ortasında LH piki (LH surge) ile ovulasyonu tetikler. LH piki, ovulasyondan yaklaşık 36-38 saat önce başlar.
- Ovulasyondan sonra foliküler yapıyı korpus luteuma dönüştürür ve progesteron üretimini sürdürür.
Erkeklerde LH'nin Görevleri
Erkeklerde LH, testislerdeki Leydig hücrelerini uyararak testosteron üretimini sağlar. Testosteron hem cinsel gelişim hem spermatogenez için gereklidir.
Klinik Kullanımı
- Ovulasyon tespiti: İdrar LH kitleri ev tipi ovulasyon tahmininde kullanılır.
- PCOS tanısı: LH/FSH oranı > 2-3 PCOS'ta sık görülür.
- Hipogonadizm tipinin belirlenmesi: Düşük LH + düşük testosteron = hipogonadotropik hipogonadizm; yüksek LH + düşük testosteron = primer testis yetmezliği.
- IVF protokolünde: Prematür LH yükselmesini önlemek için GnRH agonist veya antagonist ilaçlar kullanılır.
LH Piki ve Tüp Bebek Tedavisi
Kontrollü ovaryan hiperstimülasyonda foliküller olgunlaşmadan önce erken LH yükselmesi yumurtaların prematür ovulasyonuna yol açar ve siklusu iptal ettirebilir. Bunu önlemek için:
- Uzun agonist protokolü ile hipofiz baskılanır.
- Antagonist protokolü ile foliküller 12-14 mm'ye ulaştığında LH pik'i engellenir.
Olgunlaşma tamamlandığında rekombinant hCG veya GnRH agonisti ile tetikleme (trigger) yapılır; bu, doğal LH pik'inin yerini tutar.
LH ve hCG Benzerliği
hCG ile LH yapı olarak benzer alfa alt birimine sahiptir ve aynı reseptörü aktive eder. Bu nedenle hCG, IVF'te "taklit LH piki" olarak ovulasyon tetiklemesinde kullanılır.