IVF Nedir?
In Vitro Fertilizasyon (IVF), halk arasında tüp bebek olarak bilinen; kadından yumurta, erkekten sperm alınarak laboratuvarda ("cam içinde" - in vitro) döllenmenin gerçekleştirildiği ve elde edilen embriyonun rahime transfer edildiği yardımcı üreme tekniğidir. İlk IVF bebeği Louise Brown 1978'de doğmuştur.
Endikasyonlar
- Tubal faktör: Tıkalı veya hasarlı tüpler
- Erkek faktörü: Düşük sperm sayısı, hareket veya morfoloji bozukluğu
- Endometriozis (orta-şiddetli)
- Ovulasyon bozuklukları (diğer tedavilere yanıtsız)
- Yumurta rezervi düşüklüğü
- İleri anne yaşı
- Açıklanamayan infertilite
- Genetik hastalık taşıyıcılığı (PGT ile birlikte)
- Donör yumurta/sperm programları
- Fertilite koruma (onkofertilite)
IVF Aşamaları
- Değerlendirme ve hazırlık: AMH, AFC, hormonlar, sperm analizi, uterin değerlendirme.
- Ovaryan uyarım (stimülasyon): Günlük FSH/LH enjeksiyonları ile çoklu folikül gelişimi sağlanır (8-12 gün).
- Prematür LH pik'inin önlenmesi: GnRH antagonisti veya agonisti ile.
- Trigger enjeksiyonu: Foliküller 17-18 mm'ye ulaştığında hCG veya GnRH agonisti ile son olgunlaşma tetiklenir.
- Yumurta toplama (OPU): 34-36 saat sonra, hafif anestezi altında transvajinal aspirasyon.
- Fertilizasyon: Klasik IVF veya ICSI ile.
- Embriyo gelişimi: 3-5 gün kültür.
- Embriyo transferi (ET): İnce kateter ile uterusa yerleştirme.
- Luteal faz desteği: Progesteron.
- Gebelik testi: Transferden 9-14 gün sonra beta-hCG.
Klasik IVF vs ICSI
- Klasik IVF: Yumurta ve spermler birlikte kültür kabında inkübe edilir; sperm doğal olarak yumurtaya girer.
- ICSI: Tek bir sperm mikroenjeksiyon iğnesiyle doğrudan yumurtaya enjekte edilir. Erkek faktörü ve önceki fertilizasyon başarısızlığında tercih edilir.
Başarı Oranları
Başarı; kadın yaşına, sebebe, embriyo kalitesine ve klinik deneyime bağlıdır. Genel ortalamalar (canlı doğum/siklus):
- < 35 yaş: %40-50
- 35-37 yaş: %30-40
- 38-40 yaş: %20-30
- 41-42 yaş: %10-15
-
42 yaş: %5-10
Riskler ve Yan Etkiler
- Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS)
- Yumurta toplama komplikasyonları (kanama, enfeksiyon) - nadir
- Çoğul gebelik
- Ektopik gebelik
- Yumurta yanıtının zayıf olması
- Psikolojik stres
Modern IVF Gelişmeleri
- Bireyselleştirilmiş protokoller
- Blastokist transferi
- Tekli embriyo transferi (eSET)
- Vitrifikasyon ve freeze-all
- PGT-A, PGT-M, PGT-SR
- Time-lapse embriyo izlemi
- Yapay zekâ destekli embriyo seçimi