Hipotiroidizm Nedir?
Hipotiroidizm, tiroid bezinin yeterli T3 ve T4 hormonu üretememesi durumudur. Tüm vücuttaki metabolizmayı yavaşlatır ve üreme sağlığını belirgin şekilde etkiler.
Sınıflandırma
1. Aşikar Hipotiroidi
- TSH yüksek + serbest T4 düşük
- Belirgin semptomlu
2. Subklinik Hipotiroidi
- TSH yüksek + serbest T4 normal
- Genellikle asemptomatik
- Fertilitede önemli olabilir
3. Sekonder/Tersiyer Hipotiroidi
- Hipofiz veya hipotalamus kaynaklı
- TSH normal veya düşük + T4 düşük
Nedenleri
Primer (en yaygın):
- Hashimoto tiroiditi (otoimmün) — %60-70 (gelişmiş ülkelerde en yaygın neden)
- Postpartum tiroidit
- İyot eksikliği (gelişmekte olan ülkelerde yaygın)
- Tiroid cerrahisi sonrası
- Radyoaktif iyot tedavisi sonrası (Graves için)
- Konjenital hipotiroidi
- İlaçlar (lityum, amiodaron, interferon)
Sekonder:
- Hipofiz tümörleri
- Sheehan sendromu
- Hipofiz cerrahisi/radyoterapi
Belirtiler
- Yorgunluk, bitkinlik
- Kilo artışı
- Soğuk intoleransı
- Konstipasyon
- Kuru cilt, saç dökülmesi
- Bradykardi (yavaş kalp atışı)
- Depresyon, konsantrasyon güçlüğü
- Miyalji, artralji
- Menstruasyon düzensizlikleri (menoraji, oligomenore)
- İnfertilite
- Ödem (özellikle periorbital)
Üreme Sağlığına Etkileri
Menstrüel Bozukluklar
- Menoraji (uzun, bol kanama)
- Oligomenore veya amenore
- Anovulatuvar siklus
- Luteal faz yetmezliği
İnfertilite
- Hiperprolaktinemi (TRH artışı PRL'yi uyarır)
- Ovulasyon bozukluğu
- Sperm kalitesinde azalma (erkekte)
- Endometrial reseptivitede azalma
Gebelik
- Düşük riski 2-4 kat artar
- Tekrarlayan gebelik kaybı
- Erken doğum riski
- Preeklampsi riski
- Fetal nörokognitif gelişim bozukluğu
- IUGR (intrauterin gelişim geriliği)
- Plasenta dekolmanı
- Stillbirth
Tanı
İlk basamak: TSH ölçümü
Anormal ise:
- Serbest T4
- Anti-TPO antikorları
- Anti-Tg antikorları
- Tiroid ultrasonu (nodül şüphesinde)
Gebelik Planlayan Kadında:
- TSH < 2.5 mIU/L hedeflenmelidir
- Anti-TPO pozitif hastalarda TSH 2.5-4 arasında bile tedavi değerlendirilir
Gebelikte TSH Referans Değerleri (ATA 2017)
- 1. Trimester: TSH < 2.5 mIU/L
- 2. Trimester: TSH < 3.0 mIU/L
- 3. Trimester: TSH < 3.5 mIU/L
Tedavi
Levotiroksin (Euthyrox, Tefor, Levothroid)
T4 analogu, sentetik. Günde bir kez, sabah aç karnına alınır.
Doz:
- Başlangıç: 25-75 μg/gün (yaş, kilo, şiddete göre)
- Gebe olmayanlarda hedef TSH: 0.4-4 mIU/L
- Gebelikte: TSH < 2.5 mIU/L
- Gebelikte doz genellikle %25-50 artırılır
İzlem:
- Tedavi başlangıcı sonrası 6-8 haftada TSH
- Doz ayarlaması sonrası 6-8 haftada tekrar
- Stabil hastada yılda 1-2 kez
- Gebelikte her 4 haftada bir (ilk yarı)
Subklinik Hipotiroidinin Tedavisi
Tartışmalı konudur. ESHRE 2023 ve ATA önerileri:
- TSH > 4 mIU/L ve gebe: Levotiroksin mutlaka
- TSH 2.5-4 + Anti-TPO pozitif + gebelik planlıyor: Tedavi değerlendirilir
- TSH 2.5-4 + Anti-TPO negatif + gebelik planlıyor: Bireysel karar
- IVF planı varsa: TSH < 2.5 hedefi genellikle önerilir
İnfertilite Tedavisinde Hipotiroidi
IVF öncesi mutlak kontrol:
- TSH mutlaka değerlendirilir
- Anti-TPO antikorları bakılır
- Düzeltme sonrası IVF'e başlanır
- Gebelik saptandığı anda doz arttırılır
Sonuç olarak hipotiroidizm, doğru teşhis ve tedavi ile fertilite üzerindeki olumsuz etkisi büyük ölçüde tersine çevrilebilir. Tüp bebek tedavisi öncesi mutlaka değerlendirilmelidir.